LOG OUT

TERRAIN

Bu hafta yeni bir konuya giriyoruz. Konumuzun ba┼čl─▒─č─▒ “TERRAIN AVOIDANCE” yani uçarken araziden kaç─▒nma ! Bu konu da Kaptanl─▒k için tereddütsüz bilmeniz gereken konulardan biri. Bu hususta uça─č─▒m─▒zda bize yard─▒mc─▒ olacak ne tür cihazlar var, bize ne tür bilgiler veriyorlar ? Gerekti─činde nas─▒l bir manevra yap─▒lmas─▒ önerilir ? 

Yan─▒tlar─▒n─▒z─▒ Forum'da vermenizi rica ederiz.

CEVAPLANDI

De─čerli Arkada┼člar,

Y─▒l sonu faaliyetleri ve i┼č yükü nedeni ile HAFTANIN SORUSU’na bir süre ara verdik. 2015 y─▒l─▒n─▒n ba┼člamas─▒ ile bizler de teknik konular─▒m─▒z üzerinde çal─▒┼čmalaram─▒za kald─▒─č─▒m─▒z yerden devam edece─čiz.
 
Geçen haftan─▒n sorusunu diyemiyece─čim, geçen y─▒l─▒n son sorusunu ─░LKER GÜL arkada┼č─▒m─▒z çok güzel ve kapsaml─▒ yan─▒tlam─▒┼č. Gerekti─činde nas─▒l bir manevra yapmam─▒z gerekti─čini de aç─▒klam─▒┼č. BONUS arkada┼č─▒m─▒z ─░LKER GÜL’e gidiyor. Kendisine katk─▒lar─▒ndan dolay─▒ çok te┼čekkür ediyoruz. 

Soruyu yan─▒tlamada olan gecikmemin bir ba┼čka nedeni de yan─▒t─▒n kapsaml─▒ olmas─▒. Soruyu haz─▒rlarken de tereddüt ettim. Uzun yan─▒tlar yazmak için vakit bulmakta biraz zorlan─▒yorum.  

─░lker arkada┼č─▒m─▒z gerçekten sorumuzu güzel yan─▒tlam─▒┼č. Ben yan─▒t─▒mda sadece B738 uça─č─▒m─▒z─▒n kullan─▒m─▒ aç─▒s─▒ndan konuyu ele alaca─č─▒m. Bize referans olan iki kitap var; FCOM Vol 2 Bölüm 15 WARNING SYSTEMS, ve QRH MANEUVERS bölümleri. 

TERRAIN AVOIDANCE için uça─č─▒m─▒zda bulunan cihaz ENHANCED GROUND PROXIMITY SYSTEM, k─▒sa ad─▒ ile EGPWS cihaz─▒d─▒r. Günün ilk uçu┼ču öncesi, preflight testleri s─▒ras─▒nda, FO taraf─▒nda ND ekran─▒ alt─▒nda bulunan dü─čmeye bas─▒larak kontrolü yap─▒l─▒r. Resim 1, 3 numara le i┼čaretli dü─čme. Test fonksiyonu sadece uçak yerdeyken çal─▒┼č─▒r.


 
Resim 1

Kalk─▒┼č öncesi, NAVIGATION DISPLAY (ND) üzerinde PILOT FLYING (PF) WEATHER RADAR seçer, PILOT MONITORING (PM) TERRAIN seçer. PM taraf─▒nda uça─č─▒m─▒z─▒n etraf─▒ndaki yer yükseklikleri uça─č─▒n bilgisayar veritaban─▒na yüklenmi┼č bir haritadan, uça─č─▒m─▒z─▒n GPS pozisyonuna göre görüntülenir. TERRAIN bir RADAR görüntüsü de─čildir. Resim 2.

Resim 2

ND üzerinde TERRAIN yani uça─č─▒m─▒z─▒n etraf─▒ndaki mania Resim 3 teki gibi görüntülenir. Buradaki renklerin manas─▒ ┼čöyledir:

  • Tam K─▒rm─▒z─▒: LOOK AHEAD TERRAIN WARNING aktif durumda, yani acilen kaç─▒nma manevras─▒ yap─▒lmas─▒ gerekiyor demektir. Mani aile çarp─▒┼čma 20 ila 30 saniye içinde gerçekle┼čebilir. Bu ikaz ayr─▒ca TERRAIN TERRAIN PULL UP diye sesli olarak da yap─▒l─▒r.
  • Tam Amber: LOOK AHEAD TERRAIN CAUTION aktif durumda. Mani aile çarp─▒┼čma 40 ila 60 saniye içinde gerçekle┼čebilir. Bu ikaz ayr─▒ca CAUTION TERRAIN diye sesli olarak da yap─▒l─▒r.
  • Noktal─▒ K─▒rm─▒z─▒: mania uça─č─▒m─▒z─▒n irtifas─▒ndan en az 2000 feet daha yüksek.
  • Noktal─▒ Amber: mania uça─č─▒m─▒z─▒n irtifas─▒ndan 500 feet a┼ča─č─▒s─▒ ile (ini┼č tak─▒mlar─▒ aç─▒ksa 250 feet), 2000 feet üzeri aras─▒nda.
  • Noktal─▒ Ye┼čil: mania uça─č─▒m─▒z─▒n irtifas─▒ndan 500 feet ile 2000 feet aras─▒nda daha alçak.
  • Noktal─▒ Magenta: mania bilgisi mevcut de─čil demektir.

Resim 3
 
Look Ahead Terrain uyar─▒s─▒ oldu─čunda TERRAIN görüntüsü ND üzerinde otomatik olarak ç─▒kar. Bunun baz─▒ ┼čartlar─▒ var FCOM dan bak─▒lmas─▒ gerekir.

Hava alanlar─▒ d─▒┼č─▒nda güvenilir irtifan─▒n alt─▒na inildi─čine TOO LOW, TERRAIN uyar─▒s─▒ al─▒n─▒r.

LOOK AHEAD TERRAIN uyar─▒lar─▒, uça─č─▒m─▒z─▒n barometric irtifas─▒n─▒n maniadan yüksekli─či 2000 feet ve daha az oldu─čunda verilir. 

Di─čer GPWS Radio Altitude uyar─▒lar─▒ k─▒saca ┼čunlard─▒r:

  • Excessive Descent Rate
  • Excessive Terrain Closure Rate
  • Altitude Loss after Take-off or Go-Around
  • Unsafe Terrain Clearance when not in the Landing Configuration
  • Excessive Deviation below ILS glide slope

Bir de RUNWAY AWARNESS ADVISORY SYSTEM vard─▒r. Bu sistem de yanl─▒┼č piste girilmesini ve fark etmeden aktif piste girilmesini önelmek için uyar─▒ verir. Bu tür kazalar─▒ önlemek için geli┼čtirilmi┼čtir.

Son olarak da TERRAIN ikaz─▒ ald─▒─č─▒m─▒zda yapmam─▒z gereken manevray─▒ özetleyelim, bu manevra QRH de yaz─▒l─▒:

  • AUTOPILOT DISCONNECT
  • THROTTLES DISCONNECT
  • Gaz kollar─▒ h─▒zl─▒ca ileri maximum güç
  • Yat─▒┼čtan ç─▒k─▒p, levye çekilerek burun 20 derece ufkun üzerine kald─▒r─▒l─▒yor
  • SPEED BRAKE ler aç─▒ksa kapat─▒l─▒yor.
  • TERRAIN WARNING devam ediyorsa, uça─č─▒n burnunu, önce limite kadar çekiyoruz, yetmezse STICK SHAKER veya BUFFET h─▒z─▒na dü┼čünceye kadar çekiyoruz.
  • FLAP ve ─░ni┼č Tak─▒m─▒ ayarlar─▒nda bir de─či┼čiklik yapm─▒yoruz.
  • RADIO ALTIMETREDEN yer ile aram─▒zdaki mesafenin artt─▒─č─▒n─▒ takip ediyoruz.
  • Uyar─▒ bittikten sonra uça─č─▒n burn aç─▒s─▒n─▒ yava┼čça dü┼čürerek h─▒zlanmaya ba┼čl─▒yoruz.

Bu manevrada FLIGHT DIRECTOR komutlar─▒n─▒ takip etmiyoruz. 

Bu haftaki sorumuz da burada tamamland─▒. Bir sonraki sorumuzda bulu┼čmak üzere, hepinize iyi haftalar ve emniyetli uçu┼člar dilerim.

Comments

Posted by SEMIH DOMANICDAG  
on December 6, 2014, 5:12 pm

Ucarken araziden kacinmalar icin GPWS (Ground Proximity Warning System)  imiz vardir. Pilotu/pilotlari uçak yere yak─▒n veya bir arazi engeline do─čru ani tehlike olusturabilecek herturlu s─▒k─▒nt─▒y─▒ ikaz ederek pilotlari uyarir.Yer yakla┼č─▒m ikaz sistemleri, kazalar─▒n─▒n meydana gelmesini önlemeye yard─▒m etme amac─▒ güder. Sistem istenilen uyar─▒lar─▒ verebilmek amac─▒yla, uça─č─▒n alg─▒lama ve ölçüm donan─▒mlar─▒ndan toplad─▒─č─▒ girdileri, birtak─▒m hesaplama ve de─čerlendirme algorithmalarini tabi tutarak tehlike olu┼čturacak durumlarda, uçu┼č ekibini sesli mesajlar ve görsel uyar─▒lar ile ikaz eder ve uyar─▒ e┼čikleri bantlar─▒n─▒n ne oranda a┼č─▒ld─▒─č─▒n─▒ kabinde bulunan göstergelerinde gösterir.Sistem Radyo altimetre kullanarak, sesli ikazlarda vererek tabi gorsel olarakta ekranlarda ucus ekibini uyarir.Ornek verecek olursak; yaklasmalarda alcak kalmadan ziyade istenilenden veya hesaplanandan daha alcak kalarak tehlike teskil eden durum soz konusu olursa 'TERRAIN" uyarisini aliriz .GPWS ten gelecek uyarilari acacak olursak; SINK RATE-PULL UP inis oranin artisi veya asiri inis orani varsa,asiri derecede arazi durumu var ise TERRAIN PULL UP , TOO LOW – TERRAIN" "TOO LOW – GEAR" "TOO LOW – FLAPS gibi uyarilar vererek kaza oranini dusurmekte ve ucusun guvenli gecmesine ve sonlanmasina yardimci olur. Verilen uyarilara yani gerektigi zaman yapilacak manevralar yukarda verdigim orneklerde pull up yani pilotu ucagi daha yuksek bir seviyeye almasi icin gerekli bilgiyi verir ve karilasilmis olan durumdan kurtarilir.




Reply to this comment
Posted by SEMIH DOMANICDAG  
on December 6, 2014, 5:18 pm

 Eklemeyi unutmusum. Yukarda yazdiklarima ornek olacak bir videodur.



https://www.youtube.com/watch?v=tYeVMOw5v1Q  adresinden izleyebilirsinz.



Saygilarimla




Reply to this comment
Posted by Sel├žuk ZEREN  
on December 30, 2014, 2:10 am

Bilgilendirme için çok te┼čekkür ederiz. Bu tarz bilgiler hepimiz için çok iyi oluyor.




Reply to this comment
Posted by ┼×ahin ├ľzbilici  
on January 10, 2015, 6:05 am

1) TERRAIN RADAR

ND'de arazilerin yap─▒s─▒ hakk─▒nda bizlere bilgi verir. Yüksek yerler, örne─čin da─člar, k─▒rm─▒z─▒ renkte görünür. Yükseltiye göre renkler ye┼čil-sar─▒-k─▒rm─▒z─▒ aras─▒nda de─či┼čir. Deniz, göl okyanus gibi yerler ise mavi ve cyan gbi renklerle radarda kolayl─▒kla ay─▒rt edilebilir. K─▒sacas─▒ TERRAIN RADAR bizlere görsel anlamda arazi yap─▒s─▒ hakk─▒nda bilgi sunmaktad─▒r. Yere yak─▒n uçarken özellikle k─▒rm─▒z─▒ renkli bölgelerden uzak durulmal─▒d─▒r.



2) GPWS

YYUS(Yer Yak─▒nl─▒k Uyar─▒ Sistemi), orijinal ad─▒yla GPWS(Grand Proximity Warning System) uçak belli bir mesafede yere yakla┼čt─▒─č─▒nda sesli ikaz vererek olas─▒ kazalar─▒n önlenmesini sa─člar. Çe┼čitli ikaz anonslar─▒yla pilotlar─▒n nas─▒l hareket etmesi gerekti─či konusunda uyar─▒da bulunur.



K─▒sacas─▒ bu iki sistem birlikte sorunsuz çal─▒┼č─▒t─č─▒nda olas─▒ kazalar─▒n önüne geçilmi┼č olur. Özellikle GPWS hayati öneme sahiptir. 2007 y─▒l─▒nda özel bir havayoluna ait MD-83 tipi uçak Türbetepe'ye çarparak dü┼čmü┼č ve malesef kazada kurtulan olmam─▒┼čt─▒r. Kaza sonras─▒nda yap─▒lan incelemede uça─č─▒n GPWS sisteminin ar─▒zal─▒ oldu─ču görülmü┼čtür. Ayr─▒ca gece oldu─čundan pilotlar yere fazla yakla┼čt─▒klar─▒n─▒ farkedememi┼čtir. Pilotlar─▒n bu sistemlerin verdi─či uyar─▒lar─▒ dikkate almas─▒ ve anonstaki komutlar─▒ derhal uygulamas─▒ gerekmektedir.




Reply to this comment