Motor ile ilgili bir süreliÄŸine son konumuzu iÅŸleyelim. Kalkış anında motorlarınızdan birinde güç kaybı olduÄŸunu görüyorsunuz. Acaba ENGINE FAILURE mı oldu, yoksa SEVERE DAMAGE mı oldu, yoksa SEPARATION mı var ? nasıl anlarız ? Tip eÄŸitimi alacak arkadaÅŸlarımız için son derece önemli bir konudur. 

Bakalım BONUS puan kime gidecek.

CEVAPLANDI

DeÄŸerli ArkadaÅŸlar,

Sorumuz tam olarak yanıtlanmadıysada, araÅŸtırmasından ve gayretlerinden dolayı bu hafta BONUS’u, arkadaşımız GÖRKEM AÇIKGÖZ kazanıyor, kendisini kutluyor ve katılımının devamını diliyorum. Ayrıca arkadaşımız CAN ACAR’a da katkılarından dolayı teÅŸekkür ediyorum.

Görkem yanıta oldukça yaklaÅŸmış fakat beklediÄŸin kısa ve net yanıtı vermemiÅŸ.

Şimdi yanıtımıza gelelim.

Kalkış anında V1 sürati geçildikten sonra oluÅŸan motor sorunlarında kalkışa devam ediyoruz. Pilot Flying (PF) uçağı uçuruyor, Pilot Monitoring (PM) gözü sürekli motor göstergelerini taradığı için sorunu görüp PF’i “ENGINE FAILURE” diye ikaz ediyor. Bazı hocalarımız “NUMBER ONE ENGINE FAILED” gibi ikazla birlikte hangi motorda sıkıntı yaÅŸadığımızın söylenmesini istiyor, diÄŸer hocalarımız ise uçuÅŸun bu kritik anında teÅŸhis yapmayıp sadece motor arızası olduÄŸunu bildirmemizi istiyor. Her iki metodunda anataj ve dezavantajları var, bu konuyu tartışmayacağım. PF ise uçağı pist doÄŸrultusunda tutmak için ve dönüÅŸü engellemek için RUDDER kullanıyor ve bunun sonucu güç kaybı olan motoru anlıyor (saÄŸlıklı motor Rudder verdiÄŸimiz tarataki motordur, güç kaybı olan motor ise Rudder vermediÄŸimiz taraftaki motordur). 

ENGINE FAILURE
Motorda kısa sürede sürekli bir ÅŸekilde güç kaybı olur. N1 ve N2 deÄŸerleri düÅŸer ve EGT göstergesi üzerinde ENG FAIL ibaresi gözükür.


Resim1: Engine Failure

Güç kaybı ani olmadığı için uçağı kontrol etmek nispeten daha kolay olur. N1 ve N2 de az da olsa dönü olduÄŸundan motor saÄŸlam olduÄŸu düÅŸünülür ve durum müsait olduÄŸunda motor çalıştırma tekrar denenebilir.

SEVERE DAMAGE
Motor içinde muhtemelen ciddi hasar olması nedeni ile N1 ve N2 ÅŸaftlarının dönmesi tamamen durur. Güç kaybı oldukça ani olur. Motor göstergelerinde N1 ve N2 deÄŸerleri sıfır gösterir.


Resim2: Engine Severe Damage

Bu durumda ki bir motor tekrar çalışmayacağı gibi, içinde oluÅŸan hasardan dolayı yakıt kaçağı da olabilir ve yangına sebep olur. Bundan dolayı uygun zamanda ENGINE FIRE OR ENGINE SEVERE DAMAGE OR SEPARATION checklisti uygulanarak motor kapatılır.

SEPARATION
Motor kanattan tamamen ayrılır. Güç kaybı ani olduÄŸu gibi patlama sesine benzer yüksek bir ses duyulur. Motor göstergelerinde N1 ve N2 deÄŸerleri çizgi olarak görülür, yani gösterecek deÄŸer yok demektir. Motordan deÄŸer alınamıyor manasına gelir.


Resim 3: Engine Separation

Tekrar çalıştırılacak bir motor olmadığı için, çalıştırma denemesi yapmamıza gerek kalmaz, ama yinede uygun zamanda ENGINE FIRE OR ENGINE SEVERE DAMAGE OR SEPARATION checklisti uygulanarak emniyet saÄŸlanır.

Not: Severe Damage ve Separation resimleri kendi imalatım olması nedeni ile resimde hatalar olabilir. Amaç sizlere genel bilgiyi vermektir.
Severe Damage ve Separation gibi, ENGINE STALL durumlarında da yüksek bir ses duyulabilir, hatta bu ses bazen lastik patlamasıyla da karıştırılabilir. Hangi durumla karşılaşırsak kaşılaÅŸalım, prosedür önceden belirlenmiÅŸtir. Göstergeler bize en kısa yoldan ne olup bittiÄŸi hakkında bilgi verir. 

Bu haftaki sorumuz da burada tamamlandı. Bir sonraki sorumuzda buluÅŸmak üzere, hepinize iyi hafta sonları ve hepinize emniyetli uçuÅŸlar dilerim.