Sanırım araÅŸtırmaya yönelik sorular öÄŸrenmeye daha çok yardımcı oluyor. Motor çalıştırma arızalarına gelmeden önce bir araÅŸtırma sorusu daha iÅŸleyeceÄŸiz. Bu sefer konumuz yakıt ile ilgili. Uçağımız havalandı ve tırmanışta. MAIN TANK 1 ve MAIN TANK 2 dolu, CENTER TANK yarı dolu, tüm yakıt pompaları devrede ve CROSS FEED VALVE kapalı. Bir numaralı motor arızalanıyor. Tırmanış esnasında FUEL IMBALANCE oluÅŸurmu ? neden ? oluÅŸursa ne yapmamız gerekir ?
Bakalım BONUS puan kime gidecek.
CEVAPLANDI
DeÄŸerli ArkadaÅŸlar,
Ä°zine çıkmadan sizleri ilginç bir soru ile baÅŸbaÅŸa bırakmak için biraz acele ile bu soruyu hazırladım. Daha sonra yanıtlarınızı okumaya baÅŸlayınca birÅŸeylerin tam doÄŸru gitmediÄŸini hissettim ve izinde kendi sorduÄŸum soruyu incelemeye baÅŸladım. Sonunda bir hata yaptığımı buldum: sorunun Boeing 737 400 modeli için geçerli olduÄŸunu farkettim. Bir Kaptan büyüÄŸüm bir defasında bana, Boeing 400 modelinde olan ve ÅŸikayet edilen bütün eksikleri 800 modelinde tamamladı demiÅŸti. Bugün bu sözü daha iyi anladım. Gerçekten 400 modelinde bir sıkıntı yaratan senaryomuz, yeni tasarım nedeni ile 800 modelinde oluÅŸmuyor. Dolayısı ile bu soruya yanıt veren arkadaÅŸlarımız doÄŸru yanıt vermiÅŸ oldular, fakat bir arkadaşımız oldukça derin bir araÅŸtırma yaparak birkaç püf noktaya vardı ve bu noktalar gerçek sorunu ortaya çıkardı. Sorunun detaylarına girmeden önce bu hafta BONUS’u, sorumuza araÅŸtırarak katkı saÄŸlayan arkadaşımız Görkem Açıkgöz kazanıyor, kendisini kutluyor ve herÅŸeyin hayırlısı ile gönlünce olmasını diliyorum.
Şimdi gelelim sorumuzun yanıtına:
Uçağımız havalandı ve tırmanışta. MAIN TANK 1 ve MAIN TANK 2 dolu, CENTER TANK yarı dolu, tüm yakıt pompaları devrede ve CROSS FEED VALVE kapalı. Bu gayet normal ve olması gereken bir konfigurasyon. Bu konfigurasyondaki amaç motorların CENTER TANK tan besleniyor olmalarını saÄŸlamaktı. Tırmanış esnasında bir numaralı motor arızalanıyor. Bu durumda doÄŸal olarak ilk bakışta ÅŸöyle düÅŸünebiliriz: zaten iki numaralı motor CENTER TANK tan besleniyor, herhangi bir IMBALANCE olmaz.
Fakat durum o kadar basit deÄŸil. Bir numaralı motoru kaybedince bir numaralı jeneratörü de kaybediyoruz, ve elektrik sistemimizin bir kısmı gayri faal oluyor. Acaba bu yakıt pompalarını etkiliyormu ? bu sorunun cevabı yakıt pompalarının hangi kaynaklardan beslendiÄŸinde yatıyor. Bizi ilgilendiren CENTER TANK pompaları. AÅŸağı resimde görüldüÄŸü gibi CENTER TANK sol pompa MAIN BUS 2 den saÄŸ pompa ise MAIN BUS 1 den besleniyor. Yani pompalar çapraz jeneratörlerden besleniyor. Yani bu durumda RIGHT CENTER FUEL PUMP gayri faal.
Hemen akla gelen soru ÅŸu: BUS TRANSFER SWITCH AUTO konumunda MAIN BUS 1 e enerji verir. Maalesef 400 modelinde TRANSFER BUS lar birbirine enerji aktarsa da MAIN BUS lar GENERATOR BUS lardan besleniyor ve bizim GENERATOR BUS 1 üzerinde enerjimiz yok. Bakınız ÅŸema 2 ELECTRICAL POWER SCHEMATIC Boeing 737-400.
Åžimdi RIGHT CENTER FUEL PUMP gayri faal olduÄŸuna kanaat getirdik. Ama yine de diyebiliriz ki LEFT CENTER FUEL PUMP 2 numaralı motoru besler ! bu da ikinci püf noktası idi, CENTER TANK POMPALARI kendi taraflarındaki motoru besliyorlar, bunu FUEL PANEL üzerindeki çizgileri takip ederek görebiliriz. Fakat CROSS FEED VALVE açılırsa, o zaman diÄŸer motoro da yakıt gidebiliyor. Ä°ÅŸte bu bize 2 numaralı motorun CENTER TANK tan beslenebilmesi için birinci çözümü saÄŸlıyor.
Ä°kinci çözüm ise, ki bu çözüm Pegasus SOP sinin temel taÅŸlarından biri, APU çalıştırılarak GENERATOR BUS 1 e enerji veriliyor ve elektrik sisteminin tamamı faal oluyor.
Hiç bir ÅŸey yapmazsak 2 numaralı motor mecburen MAIN TANK 2 den besleniyor ve bir süre sonra FUEL IMBALANCE ikazı alıyoruz.
Boeing 737 800 modelinde, daha doÄŸrusu NG modellerinde, elektrik ÅŸemasını deÄŸiÅŸtirdi ve GENERATOR BUS yerine AC TRANSFER BUS tasarladı. BUS TRANSFER SWITCH de her iki AC TRANSFER BUS arasında enerji aktarımını saÄŸlıyor. Biraz evvel açıkladığımız 400 de oluÅŸan sorun oluÅŸmuyor. Ayrıca CENTER TANK FUEL PUMP lar kendi taraflarındaki jeneratörlerden besleniyorlar (çapraz deÄŸil). Dolayısı ile bu sorun 800 modelinde oluÅŸmuyor.
Pegasus SOP’sine göre motor arızası olduÄŸunda ilk yaptığımız iÅŸlerden biri de APU yu çalıştırmak ve sisteme enerji vermektir. Sisteme enerji verdiÄŸimizde AC TRANSFER BUS larda enerji olacaktır. SOP nin önemi bir kere daha ön plana çıktı.
Sanırım bu haftaki soru hepimizi düÅŸünmeye ve araÅŸtırmaya yönlendirdi. Bundan dolayı faydalı olduÄŸunu düÅŸünüyorum.
Bu haftaki sorumuz da burada tamamlandı. Bir sonraki sorumuzda buluÅŸmak üzere, hepinize iyi hafta sonları ve hepinize emniyetli uçuÅŸlar dilerim.
Center Tank'tan yakıt alamayacağız. Center Tank'tan yakıtı almanın yolu ise cross-feed'i açmak!
on June 30, 2013, 8:41 pm
İki main tank arasındaki yakıt farkı, bir numaralı motor duracağından Aradaki fark 453 kg olunca sistem IMBALANCE ikazı verir. Bu durumda CROSS FEED ile tankları dengeye sokabiliriz.
Bu benim ilk soru cevaplamam oldu. Umarım doğru cevaptır.
Reply to this comment