LOG OUT

ALÇALMA PLANLAMASI

Sevgili Sanal Pilot Arkadaşlarım,

Havacılığa gönül vermiş kişiler olarak eminim ki birçok konuda yüzlerce sorunuz vardır. Bu soruları fırsat bulduğunuz her ortamda gerçek pilotlara veya daha tecrübeli sanal pilotlara yönelttiğinizi biliyorum. Bir gün misafirlerimizin uçaktan indiği sırada kabin amiri bir gencin kokpiti görmek istediğini söyledi. Bende kendisini kokpite davet ettiğimde bana sorduğu sorular beni şaşırtmıştı. Bu ilgisinin nereden kaynaklandığını sorduğumda kendisinin bir sanal pilot olduğunu söyledi. Biz de bu sitemizde gerek sizlerden gelen sorulara gerekse bizim size faydası olacağını düşündüğümüz konulara bu köşede yer vereceğiz.

İlk konumuz sadece sanal pilotların değil mesleğe yeni başlayan gerçek pilotlarımızın da zorlandığı alçalmaya başlama noktasının tespit edilmesidir. Bu konu aslında basit bir matematik orantısı veya geometri kuralıdır. Bu kural da 1 derecelik açının 60 NM uzaklıkta 1 NM’yi (yaklaşık olarak 6000 feet) görmesidir. Yine ikinci kuralımız ise istisnalar dışında pistlerin 3 derecelik süzülüş açısına göre dizayn edilmiş olmasıdır.  Yani doğru orantı ile 3 derecelik açının 10 NM mesafede 3000 feete denk geleceğini buluruz. Yine bu kuralla mesafe bilgisinin olmadığı yaklaşma planlarında geçtiğimiz irtifa ile pist başına olan mesafemizi anlamış oluruz. Örneğin; 1500 feet geçilirken pist başına olan mesafemizin 5 NM olduğunu rahatlıkla anlamış oluruz. Yine aynı formülden hareketle bu defa yüksekliğimizi düşünerek alçalmada kat edeceğimiz mesafeyi bulabiliriz. 

Yüksek irtifadan alçalırken de bu formülü kullanacağız. 3 derecelik açı 10 NM’de yaklaşık 3000 feete tekabül ettiğine göre yine 3 derecelik açının 100 NM’de 30000 feete tekabül ettiğini görmüş oluruz. Bunu pratikte 1’e 3 olarak uygulamaktayız. Yani yüksekliğimizi (1000 feet) 3 ile çarptığımızda alçalışta kat edeceğimiz yatay mesafeyi NM olarak bulmuş oluruz. Örnek verirsek 30000 feet yükseklikten alçalacaksak alçalış esnasında yerde kat edeceğimiz mesafe 30x3=90 NM’dir.  Bu hesaplamaya 10000 feet altında süratin 250 Knots’a düşürüleceği dahil edilmemiştir. Kabaca bunun için de 10 NM ilave etmek uygun olacaktır. Çünkü normal alçalma süratimiz 280 Knots civarındadır. Dolayısıyla yukarıdaki örneğimizde alçalma başlama noktamızı meydana 100 NM mesafe kala olarak söylersek yanlış olmaz.

Meydana olan mesafemizi CDU’dan VOR/ILS mesafelerinden veya MAP MOD’daki mesafe kürsörlerinden tespit edebiliriz. Yine örnek verirsek 160 NM scope da ikinci ve üçüncü kürsörün tam ortasındaki bir yere olan mesafemizin tam 100 NM olduğunu buluruz. Peki yüksek kalırsak ne yapmalıyız? İlk önce yapılması gereken alçalma süratinin arttırılmasıdır. Uçağımız sürat arttırıldığında daha derin bir süzülüş açısıyla alçalacaktır. Ancak bu da yetmediğinde speed brake daha derin bir süzülüş açısını yakalamak için kullanılmalıdır. Şimdi bu öğrendiklerimizi küçük bir test ile sınayalım.

22000 feet ve 280 Knots ile alçalacak isek meydandan kaç NM önce alçalmaya başlamalıyız?

A) 56
B) 66
C) 76
D) 86

Doğru cevabı bir sonraki yazımızda bulacaksınız.

Hepinize iyi uçuşlar dilerim.

Cahit Taşbaş

Capt. Cahit TAŞBAŞ
Vice President - Crew Training / Head of Training

Ekip Eğitim Direktörü
Pegasus Havayolları

Comments

Posted by Erdal Elmacı  
on December 4, 2012, 12:14 pm

Merhaba,



"280 kts süratle denmiş " ama neticede soru "meydandan kaç NM önce" dediği için alçalmamız 10.000ft altındaki sürat düşmesini ve inişi de içerecek bir profil olacağından 76NM önce alçalmaya başlanmalıdır.



Eğer hız tahdidi olmayacaksa 66 NM önce alçalmaya başlanmalıdır. (Mesela 32.000 ft den 10.000 ft e alçalma sorulmuş olsaydı)



Saygılarımla




Reply to this comment
Posted by Armagan Burcu  
on December 4, 2012, 6:36 pm

hocam çok değerli bir 707 pilotu arkadaşımla bu konuyu tartışırken belki daha pratik ve sürat rüzgar durumlarına göre tutarlılığı daha az bir formül  ama



 



örnek olarak



35.000 feet irtifadan 10.000 feet'e alçalmak istediğimizde



sıfırları atarak 35-10 = 25NM x 3 =75NM +10NM(güvenlik için 10NM'de önceden alçalabiliris bir mani yoksa) 



kendi uçuşlarımda da uyguladığımda gayet başarılı sonuçlar almıştım fakat gerçek şartlarda durum nedir size sormak isterim?




Reply to this comment
Posted by ERMAN PILICOGLU  
on December 6, 2012, 4:32 pm

76 nm de başlamalıyız..



Sevgilerimle




Reply to this comment
Posted by Kutlu Hakan Sevindik  
on December 11, 2012, 8:32 am

22000ft / 1000=22



22*3=66nm (280 kts hızla ve 3 derecelik alçalmayla kat edeceğimiz mesafe)



+10nm (10000ft altı 250kts sürat tahdidi nedeniyle meydana gelen fark) 



Sonuç= 66nm + 10nm = 76nm önce alçalmaya başlamalıyız.



Saygılarımla,



 




Reply to this comment
Posted by Kutlu Hakan Sevindik  
on December 11, 2012, 10:53 am

Hocam bu hesaplamayı anladım ancak kafama takılan bir nokta var. Eğer uçağımız sabit 3 derece ile alçalıyorsa alçalma mesafesinin süratle ilgisini çözemedim. Yani 280 kts. ile 3 derece alçalmanın 10000ft altı 250 kts ile 3 derece alçalmayla mesafe farkı nereden kaynaklanıyor bunu anlayamadım.  Sürat faktörü (280 veya 250kts) sadece alçalma süresini etkilemez mi? Yoksa bu etki, uçağımızı 280 kts dan 250 kts a yavaşlatmak için bir süreliğine süzülme açısını küçültmekten dolayı mı meydana geliyor?




Reply to this comment
Posted by Murat Ozdemir  
on December 13, 2012, 12:11 pm

Benim bildiğim aradaki mesafe şundan kaynaklanıyor ; 280 knot ile alçalırken dakikada alçalınacak olan irtifa ile 250 knot ile dakikada alçanılan irtifa farkından dır. Her ne kadar descent rate aynı olsada descent rate in aynı olması, farklı hızlarda dakikada alınacak olan  alçalma irtifasını aynı kılmıyor.



Bu benim düşüncem tabi. :)



 




Reply to this comment
Posted by Kutlu Hakan Sevindik  
on December 13, 2012, 2:09 pm

Onda mutabıkız Murat bey. Eğer FPM (feet per minute) alçalması yapıyorsak sürat mesafeyi etkiler. Ancak yukarıdaki hesapta eğer yanlış anlamadıysam 3 derece FPA (flight path angle) alçalması söz konusu. İşte burada kafam karışıyor. 




Reply to this comment
Posted by Haluk Tek  
on December 13, 2012, 8:50 pm

Bilgiler için teşekkürler Cahit hocam yeni, yeni şeyler öğreniyorum iyiki bu siteye üye olmuşum. :) Yukarıdaki anlattıklarınızı uygulamaya çalışacağım, şimdiye kadar karadüzen gidiyormuşum meğer. :D




Reply to this comment
Posted by Kutlu Hakan Sevindik  
on December 14, 2012, 2:32 am

Hocam tamam konu anlaşılmıştır. FPA alçalma destekleyen bir simulatörle deneme yaptım, sabit sürat 280kts ve 3 derece açıyla alçaldım sonra 250 kts a indirdim gerçekten mesafe değişiyor. İlk bakışta kağıt üstünde düşününce sanki aynı kalması lazımmış gibi geliyor ama işin içine ground speed karışınca pratikte farklı oluyormuş. Daha öğrenecek çok şeyim var biliyorum. :-)



Saygılarımla,




Reply to this comment
Posted by Arif Kus  
on May 26, 2013, 3:34 pm

hesaplama yaparsak



FL300 de 90NM ise



FL220 de X



İçler dışlar yaptığımızda 



300.X=220.90



300.X=19800



X=19800/300



X=66



Ayrıca 10NM de ilave edersek.



76 cevap.




Reply to this comment