FUEL SYSTEMS

Bu haftaki konumuz yakıt sistemi. FUEL SYSTEMS özetini bizler için yapmanızı bekliyoruz.

Hepimizin malumu, yakıt, en önemli konulardan biridir ve sanal ortamda uygulaması gerçeğe oldukça yakın bir konu olması itibarı ile sizleri de yakından ilgilendirecektir ve tatbik etme olanağınıda bulacaksınız.  

Bizim için önemli değerler nelerdir ? kapasiteler ne kadardır ? nasıl yükleme yapmalıyız ? ikazlar nelerdir ve ne zaman gelir ? ne kadar yakıt almamız gerekir ?

Bakalım BONUS puan kime gidecek.

CEVAPLANDI

Değerli Arkadaşlar,

Bu hafta BONUS Görkem Açıkgöz arkadaşımıza gidiyor. Kendisini tebrik ediyorum.

Görkem yanıtları gayet güzel vermiş, yazdıklarını ben tekrar etmeyeceğim. Eklemek istediklerim pratik açıdan kokpitten sisteme baktığınızda uçuş safhalarına göre yakıt sistemi ile ilgili dikkat ettiğimiz hususlar.

Taktir edeceğiniz gibi yakıt kontrolümüzde olan ve uçuşumuzu direkt etkileyecek unsurlardan biridir. En azından uçuşumuzu tamamlayabilecek, ve indiğimizde kurallara uygun miktarda yedek yakıt kalacak miktarda yakıt almamız gerekir. Hava şartları yakıt kararımızı yakından etkiler. Örneğin bazen Sabiha Gökçen den Trabzona uçarken, Trabzon hava şartları kritik olduğunda, inmeden İstanbul’a geri dönecek kadar yakıt aldığımız olasıdır. Dolayısı ile uçuşumuz için ne kadar yakıt alacağımız son derece önemlidir.

Ne kadar yakıt alacağımız önce uçuş planlaması tarafından gideceğimiz yol, hava şartları, rüzgarlar, yedek meydan vs.. dikkate alınarak bizim için planlanır. Uçak başına gitmeden uçuş planı alır ve yakıt miktarını, hava şartlarını, seçilmiş yedek meydanı inceleyerek Kaptan gerekli görürse ek yakıt talep eder ve yüklenecek toplam yakıt miktarını belirler ve operasyona bildirir. Madem Trabzon seferinden bahsettik, örnek olarak bu seferin yakıt planlamasını görelim.

Resim1: PGT132 nolu sefer, Sabiha Gökçen - Trabzon, uçuş planının yakıt bölümü.

 

Sol sütun alınacak yakıtı KG olarak gösteriyor, sağ taraf ise bu yakıtla uçulacak süreyi gösteriyor. Örneğin ilk satır TRIP FUEL değerini gösteriyor. Yakıt miktarı 3,177 kg, süre 01 saat 18 dakika. Pegasus SOP sine göre bu yakıt kalkış rulesi başlangıcından iniş tamamlanıncaya kadar olan uçuşu kapsar. Diğer bölümleri tek tek a&ccedi
l;ıklamıyorum, Görkem bunları zaten açıklamıştı. Burada eklemek istediklerimden söz edeceğim. Herhangi bir nedenle Kaptan ek yakıt almaya karar verirse EXTRA bölümüne yazıyoruz ve TOTAL rakamını hesaplıyoruz. EXTRA nın hemen yanında alabileceğimiz en fazla ekstra yakıt miktarı yazılıdır. Miktarın yanında da L (Landing) harfi ile bu miktarın maximum iniş ağırlığımızla ilgili bir kısıt olduğunu belirtir. BLOCK yakıtın yanındaki MTCAP akronimi ise Maximum Tank Capacity miktarını hatırlatır. Bu açıklamaları OPERATIONAL FIGHT PLAN yazımızda bulabilirsiniz.

Resim 1 de dikkatinizi çekmek istediğim bir husus daha var, Alternate yakıt satırının devamında MIN DIV 2682 yazılı. Bu da şu demek oluyor: Trabzona inişi garanti edemiyorsak, bu kadar yakıt kaldığında Samsun’a hemen rotayı çevirmemiz gerekiyor, ve sivil havacılık kurallarına göre, indiğimizde FINAL RESERVE miktarı kadar yakıtın tanklarımızda olması gerekiyor.

Kaptan uçuş öncesi varış meydanının hava şartlarına bakar, ve iniş meydanının şartlarına yakın bulursa ve görüş düşükse, ikinci yedek meydanı tercih edebilir, bu durumda plan ilk yedek meydan dikkate alınarak yapıldığı için, ek yakıt ister. Ne kadar ek yakıt isteyeceği, yine planda belirtilmiştir.

 

Resim 2: Yedek meydanlar ve ek yakıt gereksinimleri.

 

Resim 2 de yedek meydan olarak LTAC Esenboğa tercih edildiğinde ek olarak artı 836 kg yakıt gerekir (P0836).

Ayrıca ek yolcu veya kargo nedeni ile ağırlık artarsa yine yakıt harcamamız artacağından yine ek yakıta ihtiyaç olacaktır. Resim 3 teki tablo bize ne kadar ek yakıt almamız gerektiğini hesaplamamız için bilgi veriyor. Aynı tablo uçuş seviyesi değiştiğinde gerekecek ek yakıt miktarını da belirtiyor.

 

Resim 3: Ek ağırlığa göre ek yakıt miktarı.

 

Bütün bunların dışında Kaptan iniş saatine göre olabilecek trafik yoğunluğundan dolayı da ek yakıt isteyebilir.

Buraya kadar almamız gereken yakıtı hesaplamış olduk. Şimdi yakıtı nasıl yükleyeceğiz, ona bir bakalım. CENTER TANK ta 453 kg yakıtttan fazlası varsa ana tankların dolu olması gerekir. Bunu unutmuyoruz. MAIN TANK ların kapasitesi yuvarlar olarak 3900 kg. Bunu Boeing 737-330 ile Boeing 737-900 modeelerinin isimlerini yanyana koyarak hatırlıyoruz. Önce MAIN TANK ların her birine 3900 kg yüklüyoruz, farkını CENTER TANK a yüklüyoruz. Bu önemli çünkü bazı yabancı meydanlarda kanat altına gidip vanaları bizzat bizim açıp kapamamız gerekiyor.

Yüklemeyi de yaptıktan sonra uçuşta sürekli tanklarımızda kalan yakıtı uçuş planımızda kalan yakıt ile karşılaştırarak gidişatı takip ediyoruz.  

CENTER TANK yakıt pompalarının tazyiki diğer pompalardan daha fazla olduğu için, tüm yakıt pompaları açık olsa dahi, yakıt önce CENTER TANK tan kullanılıyor.

Her iki MAIN TANK yakıtı arasındaki miktar farkı 453 kg dan fazla olmaması gerekir, aksi taktirde sistem IMBALANCE ikazı verir. Bu durumda CROSS FEED ile tankları tekrar dengeye getirebilirsiniz.

Yakıt ısı limitleri en soğuk -43c veya yakıt donma ısıs+3c, en sıcak ise +49c. Bunun önemi yüksek irtifada eksi derecelere yakın gelinebiliyor. Dolayısı ile bu değer takip edilmelidir.

Kritik yakıt ikazlarından biri yakıt sisteminden gelir ve Upper Display Unit üzerinde çıkar, uöak havadayken MAIN TANK yakıtları, her biri, 907 kg altına düşerse FUEL LOW ikazı verir. İkincisi ise FMC tarafından hesaplanan yakıtın varış noktasında 900 kg altına düşerse INSUFFICENT FUEL olarak ikaz gelir, bu ikinci ikaz FMC üzerinde görülür.

APU, MAIN TANK 1 den yakıt kullanır, kendi yakıt pompası ile beslenebilmesine rağmen, APU nun ömrünü uzatmak için bir numaralı pompa devreye konur.

Yakıt sistemi ile ilgili smyleyecek daha çok şey var. Bu haftalık bu kadarını paylaşacağız.

Bir sonraki sorumuzda buluşmak üzere, hepinize iyi hafta sonları ve hepinize emniyetli uçuşlar dilerim.

Post from : http://www.flypgsva.org/blog/QuestionoftheWeek.php
Printed from : http://www.flypgsva.org/blog/QuestionoftheWeek.php?id=40