LOG OUT

WET START

Motor çalıştırma ile ilgili konumuza devam ediyoruz. WET START ne demektir ? nasıl ve ne zaman oluşur ? oluşursa ne yapmalıyız ? Tip eğitimi alacak arkadaşlarımız için son derece önemli bir konudur. 

Bakalım BONUS puan kime gidecek.

CEVAPLANDI

Değerli Arkadaşlar,

Bu hafta BONUS’u, arkadaşımız GÖRKEM AÇIKGÖZ kazanıyor, kendisini kutluyor ve katılımının devamını diliyorum. Ayrıca arkadaşımız MURAT ÖZDEMİR’e de katılımından dolayı teşekkür ediyorum.

Görkem yanıtı gayet kapsamlı bir şekilde vermiş. Esasında daha fazla diyecek bir şey yok. Ben yinede kısaca tekrar özetliyorum.  

WET START ne demektir ?

Wet Start motor çalıştırma esnasında N2 değeri %25 e ulaştıktan sonra ENGINE START LEVER IDLE DETENT yapıldıktan sonra EGT yükselmediği duruma denir.  

Nasıl oluşur, oluşursa ne yapmalıyız ?

Öncelikle oluştuğunu nasıl anlayacağız, onu bir görelim. Boeing ve Pegasus usulleri gerçekten uçağın imal edilişi ile kullanımı arasında bir bütünlük sağlar. Motor çalıştırma esnasında N2 değeri %25 e ulaştıktan sonra, Kaptan ENGINE START LEVER IDLE DETENT yapar ve TIME CHECK der. First Officer saate bakar ve saniye kolunu yüksek sesle okur, örneğin onsekiz geçiyorsa “ONE EIGHT” der ve gözü saatte kulağı ise Kaptan da kalır. 10 saniye dolmadan Kaptan FUEL FLOW EGT derse motor çalıştırma normal seyrinde demektir, ama Kaptan bir ikazda bulunmadan önce 10 saniye dolarsa First Officer “TEN SECONDS” diye ikaz eder. Bu ikaz WET START oluştu demektir. Bunun üzerine Kaptan START LEVER CUTOFF yapar, bu işlem de motora giden yakıtı ve ateşlemeyi keser. 

Bu anda ENGINE START SWITCH hala devrede ise, Kaptan TIME CHECK der, ve First Officer 60 saniye zaman tutar. Bu süre içinde STARTER motoru çevirir ve motorun içinde kalan yakıtın motordan tahliye edilmesi sağlanır. Bu işleme MOTORING denir. N2 56% üzerine çıkmış ve ENGINE START SWITCH OFF konumuna gelmişse, N2 değerinin %20 ve altına düşmesini bekler, ve olduğunda ENGINE START SWITCH GROUND konumuna alınarak aynı işlem yapılır.

Buraya kadar yapılanlar MEMORY ITEM lardır. Bundan sonra QRH ABORTED ENGINE START CHECKLIST uygulanır.

B738 uçağında ENGINE START LEVER IDLE DETENT yaptığınızda FUEL SHUTOFF VALVE lar açılır, EEC devreye girer ve ateşleme elektronik devresi harekete geçer ENGINE START SEQUENCE başlar. Kokpitten ateşlemeyi ayrıca kontrol edecek bir mekanizmamız yoktur. 

Peki neden oluşabilir ? 

IGNITION arızalı olabilir. Sol Ignition ise IGNITION BOTH konumda denenebilir, sağ Ignition arızalı ise, bunu daha evvel işlemiştik, uçuşa gidilemez. 
CIRCUIT BREAKER lardan biri atmış olabilir. Bu durumda Yer görevlisi ve teknik ile görüşmeden ve motordan bir yakıt akıntısı olmadığını öğrenmeden CB tekrar devreye alınmaz. 

Bu haftaki sorumuz da burada tamamlandı. Bir sonraki sorumuzda buluşmak üzere, hepinize iyi hafta sonları ve hepinize emniyetli uçuşlar dilerim.

Comments

Posted by Murat Ozdemir  
on August 15, 2013, 10:30 am

Pek araştıramadım ama ,



Wet start da 60 sn crank yapılıyor, daha sonra normal çalıştırma prosüdürüne geçiliyor. Eğer ki EGT  de 15 sn içinde artış olmaz ise start lever  cutoff a çekiliyor.



Detayına bakıp , tekrardan ilk fırsatta yazarım.




Reply to this comment
Posted by Görkem Açıkgöz  
on August 16, 2013, 8:12 pm

Boeing FCOM 7.20.10 - 

Engines, APU -

Engine System Description

Abnormal Start Protection (Ground Starts Only):



A wet start occurs if the EGT does not rise after the start lever is moved to IDLE.

If a wet start is detected, the EEC turns off the ignition and shuts off fuel to the

engine 15 seconds after the start lever is moved to IDLE.



Wet start, Start Lever IDLE'a alındıktan sonra EGT artışı olmadığı durumda gerçekleşir. Eğer bir wet start algılanırsa, Start Lever'ın IDLE'a alınmasından 15 saniye sonra; EEC ignition'ı kapatır ve motora giden yakıt akışını keser.



______________________________





What is a wet start in turbine engines?

Normally when starting a turbine engine, the starter is used to get the turbine up to operational speeds, then fuel is pumped in with the ignition active. A "wet start" is a start where the engine is being started with a quantity of fuel already pooled in the engine (perhaps the result of a previous failed start) or the pilot delays ignition beyond what is normal and allows fuel to pool in the engine before ignition. Wet starts can result in a fire plume or a loud bang, and may damage the engine. The most dramatic damage will be to the compresser turbine blades due to pressure and heat failure. 



Türbin motorlarda Wet Start ne demektir?

Normalde türbin motoru çalıştırırken; turbinleri operasyonel hızına-dönüşüne getirmek için "starter" kullanılır, ve daha sonra ignition(bujiler) çalışıyorken yakıt pompalanır. Wet Start, motorda hali hazırda yakıt birikmişken (muhtemelen önceki başarısız motor çalıştırmadan kalan) yada pilotun ignition'ı geç açmasıyla ve haliyle motorda yanma başlamadan önce yine yakıt birikmesine sebep olduğu motor çalıştırma durumudur. Wet Start, alev uzaması veya yüksek bir patlama sesine sebep olabilir ve motora hasar verebilir. Basınç ve ısı yüzünden vereceği en fazla zarar, kompresör türbinlerine olacaktır. 


__________________________________


Wet Start: 

- Some indicated fuel flow.  (Görünen belirli yakıt akışı)

- Low and stable RPM.  (Düşük ve sabit RPM - Dönü )

- No EGT rise.  (EGT artışı olmaması)



After a wet start a "dry run" or "blow out" is carried out with HP shut-off valve closed and the igniters off to blow out fuel (if any) from the combustor. 




Wet Start sonrası; high pressure shut-off valfi ve igniters (bujiler) kapatılıp; kuru start (şahsi duyduğum türkçeleştirilmiş bir tabirdir) yapılır. 



////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Bu kuru start denilen olaya aslında QRH'te değinmektedir. Mantıken, aborted engine start checklist'i uygulayacağımız bu durumda, QRH bize "Motor the engine for 60 Seconds" derken bunu kastediyor... 



1 Engine start lever (affected engine) . . . . CUTOFF

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

2 Choose one:



ENGINE START switch is in GRD:

Motor the engine for 60 seconds.

ENGINE START switch

(affected engine) . . . . . . . . . . . . . . . OFF

■ ■ ■ ■

ENGINE START switch is in OFF:

►►Go to step 3



3 After N2 decreases below 20%:

ENGINE START switch

(affected engine) . . . . . . . . . . . . . . . . . . GRD

Motor the engine for 60 seconds.

ENGINE START switch

(affected engine) . . . . . . . . . . . . . . . . . . OFF

■ ■ ■ ■



Bayağı bir süre düşündüm ve araştırdım; "Peki igition'ı nasıl kapatacağız? Ignition'ların L, Both, R konumları var; Starter da GRD konumunda iken ignition'lar da çakıyor, ve birikmiş bir yakıt parlamaz-yanmaz mı yine? QRH'te niye buna yönelik de birşey yok?" diye düşünürken, FCOM'daki the EEC turns off the ignition and shuts off fuel cümlesini hatırladım. 




Reply to this comment